با تشدید جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، شکافهای پنهان در نظم منطقهای غرب آسیا بهسرعت در حال آشکار شدن است. یکی از مهمترین این گسلهای جدید، روابط رو به تنش میان امارات متحده عربی و پاکستان است؛ رابطهای که طی یک سال گذشته بهتدریج فرسوده شده و اکنون در سایه بحران ایران، وارد مرحلهای از تقابل آشکار سیاسی و راهبردی شده است. این وضعیت نشان میدهد چگونه جنگ ایران تنها به خطوط درگیری مستقیم محدود نمانده، بلکه در حال بازآرایی شبکه روابط میان متحدان سنتی نیز هست.
در ماههای اخیر، اختلافات ابوظبی و اسلامآباد از حوزه اقتصادی فراتر رفته است. درخواست امارات برای بازپرداخت وام ۳.۵ میلیارد دلاری پاکستان که در سال ۲۰۱۸ پرداخت شده بود، بهعنوان نشانهای از تغییر رویکرد ابوظبی تفسیر میشود. همزمان، امارات ضمن تأیید نقش میانجیگرانه پاکستان میان تهران و واشنگتن، از محکوم کردن طرفهای اصلی درگیری خودداری کرده؛ موضعی که منتقدان آن را همراستایی با اولویتهای آمریکا و اسرائیل میدانند. این تغییر رویکرد در عمل به کاهش اعتماد متقابل میان دو کشور انجامیده است.
از نشست ریاض تا تقابل دیپلماتیک؛ واگرایی در صفبندی منطقهای
نقطه عطف تنشها در نشست راهبردی ۱۹ مارس در ریاض رقم خورد؛ جایی که اختلافات بهصورت علنی بروز یافت. در این نشست، امارات همراه با برخی کشورهای عربی از جمله کویت، اردن و بحرین با پیشنهاد پاکستان برای محکومیت حملات اسرائیل مخالفت کرد. در مقابل، ابوظبی حتی مواضعی تندتر اتخاذ کرده و از لزوم «شکست ایران با هر ابزار ممکن» سخن گفت؛ موضعی که شکاف سیاسی را از سطح اختلاف نظر به سطح تقابل راهبردی ارتقا داد. گزارشهایی نیز از طرح بحث استفاده از گزینههای بسیار شدید در قبال ایران مطرح شد که با واکنش منفی پاکستان، ترکیه و لبنان مواجه گردید و نهایتاً با مداخله عربستان، بیانیه نهایی تعدیل شد.
در همین فضا، پاکستان تلاش کرده خود را در نقش میانجی میان ایران، آمریکا و برخی بازیگران منطقهای تثبیت کند. طرح اسلامآباد شامل آتشبس فوری، بازگشایی تنگه هرمز و سپس توافقی کوتاهمدت برای محدودسازی برنامه هستهای ایران در برابر رفع تحریمهاست؛ طرحی که از سوی تهران به دلیل نبود تضمینهای اجرایی رد شده است. ایران تأکید دارد هرگونه توافق بدون ضمانتهای الزامآور، صرفاً به بازتولید درگیری منجر خواهد شد.
در مقابل، چین نیز با احتیاط وارد روند دیپلماتیک شده و بر اصول چندجانبهگرایی تأکید میکند، بدون آنکه مایل به درگیری مستقیم با آمریکا باشد. تحلیلگران منطقهای نیز نسبت به موفقیت این ابتکارات بدبیناند و آن را فاقد پشتوانه واقعی برای اجرا میدانند.
در مجموع، شکاف میان امارات و پاکستان بازتابی از روندی گستردهتر در غرب آسیاست؛ روندی که در آن جنگ ایران، کشورها را به سمت صفبندیهای سختتر، بازتعریف اتحادها و انتخابهای دشوار ژئوپولیتیکی سوق میدهد.
نظر شما